18 वर्षांनंतर नेरसे-काटगाळी येथे लक्ष्मी यात्रा; पाडव्याला नेरसेत देवीचा रेडा सोडला

16 गावांच्या सहभागातून यात्रेच्या धार्मिक कार्यक्रमांना प्रारंभ; 28 एप्रिल 2027 रोजी मुख्य यात्रोत्सव

खानापूर : प्रतिनिधी

खानापूर तालुक्यातील नेरसे-काटगाळी परिसरातील 16 गावांच्या श्री महालक्ष्मी देवीच्या यात्रेची तयारी सुरू झाली आहे. तब्बल 18 वर्षांच्या खंडानंतर बुधवार, 28 एप्रिल 2027 रोजी या यात्रेचे आयोजन करण्यात आले आहे. त्यानिमित्त दीपावली पाडव्याच्या दिवशी, मंगळवार 10 नोव्हेंबर रोजी नेरसे येथे देवीचा रेडा सोडण्याचा पारंपरिक धार्मिक कार्यक्रम पार पडला.

यात्रेच्या कार्यक्षेत्रातील 16 गावांतील ग्रामस्थ, हकदार, वतनदार, पंचमंडळी तसेच यात्रा कमिटीचे पदाधिकारी व सदस्य या कार्यक्रमाला उपस्थित होते. पारंपरिक धार्मिक विधी झाल्यानंतर देवीचा रेडा सोडण्यात आला. यावेळी भाविकांनी श्री महालक्ष्मी देवीचा जयघोष केला. हळद-भंडाऱ्याची उधळण करण्यात आल्याने कार्यक्रमस्थळी भक्तिमय वातावरण निर्माण झाले होते. अनेक वर्षांनंतर यात्रा होणार असल्याने ग्रामस्थांमध्ये उत्साहाचे वातावरण दिसून आले.

काटगाळीत ओटी भरण्याचा कार्यक्रम

मुख्य यात्रेच्या तयारीचा भाग म्हणून शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर रोजी काटगाळी येथे श्री महालक्ष्मी देवीची ओटी भरण्याचा पारंपरिक कार्यक्रम झाला. या वेळी 16 गावांतील हकदार, वतनदार, पंचमंडळी आणि भाविक उपस्थित होते. धार्मिक विधीनंतर महाप्रसादाचे आयोजन करण्यात आले होते. त्यानंतर पाडव्याच्या दिवशी नेरसे येथे रेडा सोडण्याचा कार्यक्रम पार पडला. या दोन्ही कार्यक्रमांमुळे यात्रेच्या धार्मिक सोहळ्यांना सुरुवात झाली आहे.

नेरसे-काटगाळी यात्रेची वैशिष्ट्यपूर्ण परंपरा

नेरसे-काटगाळी येथील श्री महालक्ष्मी देवीची यात्रा ही परिसरातील 16 गावांच्या धार्मिक परंपरेशी जोडलेली आहे. देवीची मूर्ती वर्षभर काटगाळी येथील मंदिरात असते. यात्रेच्या वेळी पारंपरिक विधीनुसार देवीची मूर्ती काटगाळी येथून नागुर्डा सीमेपर्यंत आणली जाते. तेथून ती नेरसे पंच कमिटीकडे विधिवत सुपूर्द केली जाते.

नेरसे येथे देवीची सजावट, पूजा-अर्चा आणि अन्य धार्मिक कार्यक्रम होतात. नऊ दिवसांच्या यात्रोत्सवानंतर देवीची मूर्ती पुन्हा काटगाळी येथे नेऊन प्रतिष्ठापित केली जाते. या परंपरेतून नेरसे आणि काटगाळी या गावांमधील धार्मिक संबंध आणि परस्पर सहकार्य दिसून येते.

यापूर्वी 2008 मध्ये झाली होती यात्रा

उपलब्ध ऐतिहासिक माहितीनुसार, श्री महालक्ष्मी देवीची यात्रा यापूर्वी 1946, 1961, 1993 आणि 2008 या वर्षांत झाली होती. त्यानंतर आता 2027 मध्ये यात्रेचे आयोजन करण्यात येत आहे. त्यामुळे 16 गावांतील ग्रामस्थांसह परिसरातील भाविकांना पुन्हा एकदा या पारंपरिक यात्रेत सहभागी होता येणार आहे.

यात्रेच्या नियोजनासाठी यापूर्वी यात्रा कमिटीचे अध्यक्ष धनंजय बबनराव देसाई यांच्या अध्यक्षतेखाली 16 गावांतील नागरिकांची बैठक झाली होती. या बैठकीत यात्रेची तारीख निश्चित करण्यासह विविध धार्मिक कार्यक्रम आणि व्यवस्थापनाबाबत चर्चा करण्यात आली होती.

यात्रेपूर्वी विकासकामे पूर्ण करण्याची मागणी

मुख्य यात्रेसाठी विविध भागांतून भाविक येण्याची शक्यता असल्याने यात्रेपूर्वी परिसरातील रस्त्यांची दुरुस्ती आणि आवश्यक सुविधांची उभारणी करण्याची मागणी करण्यात आली आहे. खानापूर-हेम्माडगा मार्गापासून नेरसे गावापर्यंतचा रस्ता, नेरसे-हणबरवाडा रस्ता, नेरसे-कांजळा देवीची पारंपरिक वाट, गावाचा रिंगरोड तसेच चाफावाडा व इतर अंतर्गत जोडरस्त्यांच्या विकासाकडे लक्ष देण्याची मागणी ग्रामस्थांनी केली आहे.

याशिवाय यात्रेच्या काळात पिण्याचे पाणी, वीजपुरवठा, आरोग्य सेवा, रुग्णवाहिका, एसटी बससेवा आणि वाहतूक नियंत्रणाची व्यवस्था करण्याची आवश्यकता व्यक्त करण्यात आली आहे. यात्रेच्या पूर्वतयारीसंदर्भात झालेल्या बैठकीत आमदार विठ्ठल हलगेकर यांनी आवश्यक विकासकामांसाठी प्रयत्न करण्याचे आश्वासन दिले होते.

16 गावांचे लक्ष यात्रोत्सवाकडे

नेरसे-काटगाळीची श्री महालक्ष्मी यात्रा ही 16 गावांच्या श्रद्धा आणि परंपरेशी निगडित असल्याने या यात्रेला विशेष महत्त्व आहे. अनेक वर्षांच्या खंडानंतर यात्रा होत असल्याने तिच्या आयोजनासाठी सर्व गावांतील ग्रामस्थ एकत्र येत आहेत. पाडव्याच्या मुहूर्तावर रेडा सोडण्याचा पारंपरिक विधी पार पडल्याने आता यात्रेच्या पुढील तयारीकडे ग्रामस्थांचे लक्ष लागले आहे. बुधवार, 28 एप्रिल 2027 रोजी होणाऱ्या मुख्य यात्रेसाठी परिसरातील भाविकांमध्ये उत्सुकता आहे.

18 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ನೆರಸೆ-ಕಾಟಗಾಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಜಾತ್ರೆ; ಪಾಡ್ಯದಂದು ದೇವಿಯ ಕೋಣ ಬಿಡುಗಡೆ

16 ಗ್ರಾಮಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಚಾಲನೆ; 2027ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 28ರಂದು ಮುಖ್ಯ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವ

ಖಾನಾಪುರ : ಪ್ರತಿನಿಧಿ

ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ನೆರಸೆ-ಕಾಟಗಾಳಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ 16 ಗ್ರಾಮಗಳ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆಯಾದ ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯ ಬಹು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಿದ್ಧತೆ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದೆ. ಬರೋಬ್ಬರಿ 18 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಬುಧವಾರ, 2027ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 28ರಂದು ಈ ಜಾತ್ರೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ ದೀಪಾವಳಿ ಪಾಡ್ಯದ ಶುಭ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳವಾರ, ನವೆಂಬರ್ 10ರಂದು ನೆರಸೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಕೋಣವನ್ನು ಬಿಡುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿ ನೆರವೇರಿತು.

ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುವ 16 ಗ್ರಾಮಗಳ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು, ಹಕ್ಕುದಾರರು, ವತನದಾರರು, ಪಂಚಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಜಾತ್ರಾ ಸಮಿತಿಯ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಬಳಿಕ ದೇವಿಯ ಕೋಣವನ್ನು ಬಿಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯ ಜಯಘೋಷ ಮೊಳಗಿಸಿದರು. ಅರಿಶಿನ-ಕುಂಕುಮದ ಭಂಡಾರದ ಸಿಂಚನದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆದಿದ್ದು, ಇಡೀ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಮಯ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಉತ್ಸಾಹ ಕಂಡುಬಂತು.

ಕಾಟಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಉಡಿ ತುಂಬುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಮುಖ್ಯ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಶುಕ್ರವಾರ, ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಕಾಟಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯ ಉಡಿ ತುಂಬುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೆರವೇರಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 16 ಗ್ರಾಮಗಳ ಹಕ್ಕುದಾರರು, ವತನದಾರರು, ಪಂಚಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಭಕ್ತರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಬಳಿಕ ಮಹಾಪ್ರಸಾದದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಪಾಡ್ಯದಂದು ನೆರಸೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಕೋಣ ಬಿಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ನೆರವೇರಿದ್ದು, ಜಾತ್ರೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆತಿದೆ.

ನೆರಸೆ-ಕಾಟಗಾಳಿ ಜಾತ್ರೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯ

ನೆರಸೆ-ಕಾಟಗಾಳಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯ ಜಾತ್ರೆಯು ಈ ಭಾಗದ 16 ಗ್ರಾಮಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಕಾಟಗಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಟಗಾಳಿಯಿಂದ ನಾಗುರ್ಡಾ ಗಡಿಯವರೆಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ನೆರಸೆ ಪಂಚ ಕಮಿಟಿಗೆ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಂತರ ನೆರಸೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಅಲಂಕಾರ, ಪೂಜೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವದ ಬಳಿಕ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಾಟಗಾಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ನೆರಸೆ ಮತ್ತು ಕಾಟಗಾಳಿ ಗ್ರಾಮಗಳ ನಡುವಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

2008ರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಜಾತ್ರೆ

ಲಭ್ಯವಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯ ಜಾತ್ರೆಯು ಈ ಹಿಂದೆ 1946, 1961, 1993 ಹಾಗೂ 2008ರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತು. ಇದೀಗ 2027ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಜಾತ್ರೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ 16 ಗ್ರಾಮಗಳ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಸೇರಿದಂತೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಲಿದೆ.

ಜಾತ್ರೆಯ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಗಾಗಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಜಾತ್ರಾ ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಧನಂಜಯ ಬಬನರಾವ್ ದೇಸಾಯಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ 16 ಗ್ರಾಮಗಳ ನಾಗರಿಕರ ಸಭೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆಯ ದಿನಾಂಕ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದರ ಜತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾತ್ರೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಜಾತ್ರೆಗೂ ಮುನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಆಗ್ರಹ

ಮುಖ್ಯ ಜಾತ್ರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಜಾತ್ರೆಗೂ ಮುನ್ನ ರಸ್ತೆ ದುರಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವಂತೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಖಾನಾಪುರ-ಹೆಮ್ಮಡಗಾ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ನೆರಸೆ ಗ್ರಾಮದವರೆಗಿನ ರಸ್ತೆ, ನೆರಸೆ-ಹಣಬರವಾಡ ರಸ್ತೆ, ನೆರಸೆ-ಕಾಂಜಳಾ ದೇವಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದಾರಿ, ಗ್ರಾಮದ ರಿಂಗ್‌ರೋಡ್ ಹಾಗೂ ಚಾಫವಾಡ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಸಂಪರ್ಕ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ನಿರಂತರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ, ಆಂಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್, ಸರ್ಕಾರಿ ಬಸ್ ಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಸಂಚಾರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಜಾತ್ರೆಯ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ ಕುರಿತು ನಡೆದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸಕ ವಿಠ್ಠಲ ಹಲಗೇಕರ ಅವರು ಅಗತ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗೆ ಅನುದಾನ ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು.

16 ಗ್ರಾಮಗಳ ಗಮನ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವದತ್ತ

ನೆರಸೆ-ಕಾಟಗಾಳಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ಜಾತ್ರೆಯು 16 ಗ್ರಾಮಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಜಾತ್ರೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪಾಡ್ಯದ ಶುಭ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಕೋಣ ಬಿಡುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಿ ನೆರವೇರಿರುವುದರಿಂದ ಇದೀಗ ಮುಂದಿನ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಗಳತ್ತ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಗಮನ ಹರಿದಿದೆ. 2027ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 28ರಂದು ನಡೆಯಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭಕ್ತರಿದ್ದಾರೆ.